Thông điệp truyền thông

Thông điệp truyền thông dành cho dân phi lợi nhuận

Để một người có thể nhận ra rằng niềm tin của mình là có hại và có động lực thay đổi, họ cần thấy sự mâu thuẫn về mặt logic của niềm tin đó, tác hại của nó lớn hơn lợi ích họ thu được, và những người xung quanh họ dù rất muốn thấy mình sai cũng không thể nào đồng ý với nó được. Việc chỉ đưa kiến thức rất dễ bị phản tác dụng, do càng làm niềm tin của họ mạnh thêm (backfire effect), và tạo tâm lý phe ta/phe địch không chỉ ở họ mà còn ở chính nhà hoạt động. Thông thường các dự án đều tránh đối tượng này, với lý do là chỉ có cách chờ cho một ngày nào đó những mâu thuẫn và tác hại của nó tích lại đủ lớn để họ tự nhìn nhận lại. Nhưng lúc đó có khi là quá trễ.

Dự án Quả Cầu cho rằng ta vẫn có thể làm được, chỉ cần ta nhận ra rằng đối tượng thụ hưởng chính ở đây không phải là họ mà là bạn bè, người thân của họ. Mấu chốt là có được sự tin tưởng từ những người đó, sau đó cung cấp kỹ năng để giúp họ thiết kế một môi trường mà ở đó tác hại và mâu thuẫn của niềm tin đó được bộc lộ một cách tự nhiên và hai năm rõ mười. Điều này thực ra cũng không có gì mới; đây chỉ là sự cải biên và kết hợp từ các hoạt động: tiếp cận gia đình và bạn bè người yếu thế, tập huấn họ về kỹ năng phỏng vấn tạo động lực, rồi sau đó lập một nhóm nhiệm vụ để lên kế hoạch hỗ trợ cụ thể và khéo léo.
 
Một vấn đề khác, là đôi lúc một sự đổ lỗi/áp đặt lại không xuất phát từ sự thiếu khoan dung, mà là từ một nỗ lực khoan dung. Lúc này, ngay cả những người khoan dung nhất cũng khó lòng hiểu được tại sao, và sẽ xảy ra tình trạng những người khoan dung liên tục đổ lỗi hoặc ép buộc nhau. Để hướng đến sự khoan dung triệt để, dự án Quả Cầu cho rằng cần có kiến thức về quá trình chú ý, ghi nhớ, và biến đổi nghĩa của từ. Thậm chí kể cả khi đã hiểu được hết những vấn đề đó thì vẫn chưa đủ trực quan, và cần phải có thêm một mô hình nhấn mạnh vào yếu tố thị giác để sử dụng.
 
Dự án Quả Cầu, trên bề mặt, là một dự án về bất lực học được, nhưng ở tầng sâu hơn là giải quyết những vấn đề này. Nếu không thì sẽ không thể hoàn thành được sứ mệnh của nó. Dự án mong muốn được kết nối tới các chuyên gia ở mọi lĩnh vực để hợp tác nghiên cứu hoặc tra vấn niềm tin của mình. Những bạn có hứng thú có thể xem thêm kế hoạch chiến lượckế hoạch hành động của dự án.

Nhóm đối tượngMức độ ưu tiênMục đích giao tiếpPhân tích đối tượng: cơ hộiPhân tích đối tượng: nguy cơ
Megan (người thụ hưởng)ThấpĐảm bảo là Megan không còn gì phải sợ nữa 
  • Chỉ có chơi với nhau mới biết được
  • Phản ứng rất dữ dội
  • Nếu theo Phật thì lại có lý do để phản bác
DanishCao
  • Tác động tới Megan
  • Cung cấp thông tin về Megan
Có sẵn sự quan tâm tới MeganSẽ rất tin Megan, trừ khi có bất đồng về quan niệm
Dân phi lợi nhuậnCao
  • Gây quỹ
  • Kết nối chuyên gia
  • Quảng bá
Hăng hái chia sẻ 
Dân tâm lýCao
  • Kết nối chuyên gia
  • Quảng bá
 Rất quan trọng chuyện không ép buộc
Dân dân chủThấpQuảng báHăng hái chia sẻDễ biến thành vấn đề chính trị
Dân tâm linhThấp
  • Nâng cao nhận thức
  • Quảng bá
Hăng hái chia sẻĐồng ý mạnh mẽ bằng cách phản đối mạnh mẽ
Dân nghệ thuậtThấp
  • Nâng cao nhận thức
  • Kết nối chuyên gia
  • Quảng bá
 Thứ đẹp có hại thì vẫn là đẹp
Độc giả trung thànhCaoMời làm TNVSẵn sàng dành nhiều thời gianCần quản lý chặt
Độc giả bình thường    
Bạn bèThấpQuảng bá Thấy phức tạp

Liên hệ và ủng hộ

Thông tin liên hệ:
🍀 Email: lyminhnhat911@gmail.com
🍀 SĐT: 091 221 4006
🍀 Facebook: Quả Cầu
🍀 Group: Bạn bè blog Quả Cầu

Nếu bạn muốn ủng hộ, vui lòng chuyển khoản vào tài khoản sau:

🍃 Chủ tài khoản: Lý Minh Nhật
🍃 Ngân hàng: Vietcombank chi nhánh Bến Thành
🍃 Số tài khoản: 033 1000 438 307
🍃 Vui lòng ghi theo cú pháp: UHQC_tên người gửi_lời nhắn

Hoặc PayPal, Patreon:

Papal donate 2
become_a_supporter-button

Danh sách những người ủng hộ

TênSố tiềnPhương thứcMục đíchNgày ủng hộLời nhắn
Hồ Hải Thụy$50Paypal  
Ẩn danh$1Chuyển khoản  
Phạm Ngọc Pha200.000 VNĐChuyển khoản  
Chu Quang Tú200.000 VNĐChuyển khoảnNâng cấp máy chủ3/10

Khảo sát

Khảo sát: bạn nghĩ gì về blog Quả Cầu?

Không có một dự án nào có thể thành công nếu thiếu đi sự phản hồi từ người thụ hưởng. Mình rất mong được bạn hoàn thành bản khảo sát này.

Bản khảo sát được chia làm 3 phần:

  • Bạn nghĩ gì về blog?
  • Bạn nghĩ gì về mục tiêu của dự án?
  • Tìm hiểu về bạn

Một bạn may mắn sẽ được tặng cuốn Chuyện gì sẽ xảy ra nếu?, tác giả là Randall Munroe, một tác giả mình vô cùng hâm mộ. Năm 2013, tạp chí Wired xếp trang xkcd của anh vào danh sách những sự kiện/sản phẩm/nhân vật liên quan đến công nghệ nhưng gây ảnh hưởng lớn tới kinh tế, chính trị, xã hội thế giới, cùng với Mùa xuân Ả Rập, Steve Jobs, Bill Gates, Sheryl Sandberg, vàWikiLeaks. Mấy cái hình người que trong blog cũng là từ nó mà ra. Bản dịch tiếng Việt do Nhã Nam xuất bản, và mình có tham gia biên tập. Đảm bảo bạn sẽ cười đau ruột khi đọc nó 😂.

Rất mong được các bạn dành ít phút quan tâm.

Khảo sát độc giả
  • Bạn nghĩ gì về Quả Cầu?
  • Bạn nghĩ gì về mục tiêu của dự án?
  • Tìm hiểu về bạn

Bạn nghĩ gì về Quả Cầu?

Trong các nhận định sau đây về dự án Quả Cầu, bạn đồng ý tới mức nào?

1 là rất không đồng ý; 5 là rất đồng ý
Venn

Rào cản và giải pháp để tiếp cận người có sự bất lực học được

I. Các đối tượng cần tiếp cận

Đầu tiên, để thuận tiện trong việc diễn đạt, ta hãy gọi đối tượng của chúng ta là Megan. Đây là Megan:

Megan

Vì theo định nghĩa của sự bất lực học được, Megan đã có một niềm tin là dù có làm gì cũng sẽ thất bại, nên mọi lý do để cô không làm gì cả sẽ được sử dụng. Cô sẽ viện dẫn đến những quan điểm khó mà phản bác được. Những quan điểm này ban đầu vốn hợp lý, nhưng lại bị hiểu sai hoặc chưa nhìn nhận đầy đủ vấn đề. Dù thế nào đi nữa, lúc này, việc cô không có động lực để thay đổi tình trạng của mình sẽ trở thành việc cô có động lực để không thay đổi tình trạng của mình. Cô thậm chí còn có thể cho rằng những ai không suy nghĩ như vậy là ngây thơ, là không hiểu sự đời. Nếu bạn vẫn cố thuyết phục, thì cô sẽ cảm thấy bạn đang không tôn trọng cô, mặc dù nếu bạn không tôn trọng cô thì bạn đã chẳng nói với cô làm gì.

Cô sẽ chỉ thay đổi nếu có một sự kiện bên ngoài tác động, chứ không thể nào tự ngộ ra được. Nếu muốn đẩy nhanh quá trình này, cô cần được tiếp xúc thường xuyên với những thứ cô không tin. Nếu như việc đó khó mà đến một cách tự nhiên, hoặc những quan niệm của cô là trừu tượng, thì những người cô cảm thấy tin tưởng cũng cần cho cô thấy là họ không tin vào điều đó. Nếu xung quanh ai ai cũng nói về những thứ cô tin là sai, thì lúc đó cô mới suy nghĩ kỹ lại xem quan niệm của mình có vấn đề ở đâu. Nếu tôi nhớ không lầm, thì cô cần tiếp cận với thông tin ngược lại ít nhất 6 lần được để có thể bắt đầu thực sự suy nghĩ lại.

Nghĩa là dù muốn dù không, ta cũng phải nhờ những người quan tâm đến cô như bạn bè, người thân, đồng nghiệp hỗ trợ.

Lưu ý: Có thể trong đa số trường hợp bạn gặp phải, những điều ở đây có thể phức tạp hơn mức cần thiết. Tuy nhiên, tôi muốn đẩy vấn đề đi xa hơn. Để có thể chứng minh rằng chúng ta không bất lực với sự bất lực, thì phải cho thấy rằng vẫn luôn có một con đường ngay trong điều kiện ngặt nghèo nhất. Lửa thử vàng, gian nan thử sức, còn sự phức tạp và éo le sẽ thử những phương pháp, lý thuyết và niềm tin. Đây chính là nguyên tắc kiểm sai trong khoa học.

Ở đây tôi sẽ giả sử những điều kiện sau:

  • Megan coi thường và phớt lờ, thậm chí đặt điều bạn
  • Những gì cô quan niệm dựa trên những ngộ nhận có tính triết học cao và phổ biến trong xã hội
  • Bạn không có điều kiện để tiếp xúc trực tiếp mặt đối mặt với cô, cũng như tham gia sâu vào cộng đồng của Megan
  • Mạng lưới quan hệ của bạn không tiếp xúc nhiều với mạng lưới quan hệ của Megan. Hai bạn gần như sống ở hai thế giới khác nhau
  • Trước đây bạn không có kinh nghiệm và bị dẫn đường sai khiến cho ý định tốt của bạn bị mọi người hoài nghi nặng nề (tình trạng người mù dắt người mù)

Thực tế là có những trường hợp như này, chứ không phải là một tình huống giả định đâu.

Quay trở lại vấn đề, ta cần phải nhờ đến bạn bè Megan để trợ giúp. Tôi sẽ gọi họ là Danish. Đây là Danish:

Danish

Lưu ý: tóc Danish dài hơn tóc Megan.

Mặc dù Danish là những người có thể giúp bạn thay đổi Megan, nhưng thường những người giống nhau sẽ tụ họp với nhau. Rất có thể Danish cũng là những người có cùng niềm tin sai như Megan vậy. Hoặc nếu họ không có niềm tin đó, có lẽ họ chưa bao giờ để ý tới những vấn đề này. Còn nếu họ đồng ý là chúng sai, thì hoặc cô cũng chưa thể hiện cho họ thấy cô có niềm tin đó, hoặc họ cũng như bạn, đang loay hoay không biết phải thuyết phục cô làm sao.

Hẳn nhiên là chúng ta muốn tìm đến những Danish dễ dàng ủng hộ chúng ta nhất. Câu hỏi đặt ra là: trong số họ, ai sẽ là người như vậy? Sẽ là mạo hiểm nếu hú họa đặt vấn đề trực tiếp với họ. Nếu họ đồng ý thì may, còn nếu không, sự giúp đỡ của bạn lại trở thành mối nguy hiểm trong mắt họ. Cũng như Megan, khi điều bạn nói là hoang đường trong mắt họ, thì họ sẽ cảm thấy không nên phí thời gian với bạn. Chẳng những thế họ sẽ còn báo cáo lại với Megan. Nếu làm không khéo léo có thể bị phong tỏa cách tiếp cận.

Kể cả khi họ không như vậy, thì họ cũng có nhiều e dè vì không biết bạn là ai. Họ sẽ đặt những câu hỏi như “làm sao bạn biết chắc chắn mình đúng?” Những nghi ngờ này tất nhiên là hợp lý và cần phải được trả lời, nhưng vấn đề là mặc dù bạn có câu trả lời, thì bạn có nói kiểu gì họ cũng không cảm thấy thỏa mãn được. Cần phải có nhiều thời gian trao đổi với nhau thì niềm tin mới dần dần được bồi đắp. Họ cần có thời gian để lật đi lật lại vấn đề, và họ cần cảm thấy được tự mình đưa ra kết luận độc lập.

Tất nhiên là bạn sẽ rất ủng hộ việc này. Tuy nhiên, ai cũng bận rộn cả. Nếu điều bạn muốn nhờ không giúp họ giải quyết những thứ đang chi phối tâm trí họ mỗi ngày, thì kể cả khi bạn có là bạn thân với họ, họ cũng không thể dành thời gian cho bạn được. Đằng này, khi họ còn chưa có niềm tin với bạn, thì càng khó để họ dành thời gian. Tức là bạn sẽ bị giam trong một vòng luẩn quẩn: một mặt, họ phải dành thời gian để nói chuyện với bạn thì mới thấy đáng tin, nhưng mặt khác, họ phải thấy đáng tin thì mới dành thời gian nói chuyện với bạn.

arrows

Điều này có nghĩa là, bạn phải chắc chắn là họ sẽ đồng ý với bạn trưc khi bạn vào vấn đề chính. Nhưng điều này nghe thật mâu thuẫn: nếu bạn không nói chuyện với họ, làm sao bạn có thể biết trước được? Cách tốt nhất là thăm dò phản ứng của họ khi bạn nói về một đề tài khác, và khéo léo dẫn dắt chủ đề để xem thái độ của họ thế nào. Sau đó bạn sẽ có một lý do tự nhiên để bàn về chuyện đó.

Cái gì tạo ra vấn đề thì chính nó cũng sẽ là giải pháp. Nếu họ đang có một thứ chi phối tâm trí của họ mỗi ngày, khiến cho họ không thể dành thời gian để giúp bạn, thì còn gì tốt hơn là một lời đề nghị giúp họ hoàn thành nó? Nếu thứ ta định nhờ họ kết nối được với điều họ quan tâm, thì họ sẽ ưu tiên nó hơn. Và để có thể đảm bảo là lập luận của bạn thực sự có giá trị và không có bóp méo, thì tại sao không thuyết phục những người có chung mối quan tâm với lĩnh vực của Danish hoặc Megan? Bạn cũng sẽ đỡ phải mạo hiểm khi tiếp cận Danish hơn. Nếu đã cẩn thận thì hãy cẩn thận cho trót.

Tôi sẽ gọi những người này là Beret. Đây là Beret:

Beret

Nếu Beret cũng đồng ý với quan điểm của bạn, thì nghĩa là lập luận của bạn đã được anh thử thách. Nếu Beret cảm thấy thích thú với những gì bạn nói, thì Danish cũng có thể sẽ cảm thấy thế. Lúc này, bạn có thể nói với Danish rằng Beret đã dành thời gian cho bạn, và như vậy cô sẽ có động lực để nghe bạn nói hơn. Thậm chí, bạn còn có thể nói với anh về tầm quan trọng của anh trong việc giúp bạn giúp Megan, và nhờ anh giúp bạn tiếp cận Danish.

Nếu Beret trước giờ chưa nói chuyện với Megan, có lẽ sẽ tốt hơn nếu nhờ anh giúp bạn chia sẻ đến những Beret khác. Dù sao thì Beret này thấy hợp lý không có nghĩa Beret khác cũng thấy vậy. Hơn nữa, nếu ngay từ đầu chuyện bất lực này là quan trọng, thì người trong cuộc đã quan tâm từ lâu rồi. Nên thật ra cũng không phải Beret nào cũng cho bạn phản hồi. Với những Beret như vậy, họ cần thấy được việc những Beret khác cũng nhắc đến. Bằng việc biến vấn đề bất lực của Megan, một việc có thể xem là riêng tư, thành việc phản biện một quan điểm, bạn sẽ có nhiều người quan tâm hơn.

Như vậy, con đường của chúng ta sẽ bắt đầu từ Beret, sau đó nhờ anh chia sẻ cho các Beret và Danish, và cuối cùng là nhờ Danish tác động tới Megan. Bằng việc này, tôi hy vọng sẽ giúp bạn vượt qua được hai rào cản lớn nhất là sự hoài nghi và không có thời gian để giúp một người bạn của mình.

Scheme

Dự án Quả Cầu sẽ cung cấp cho các bạn những bài viết mà những người trong lĩnh vực chuyên môn sẽ cảm thấy hợp lý và quan trọng, đủ để Beret thấy cần chia sẻ. Dự án sẽ tổng hợp các quan niệm sai thường gặp và phân tích chúng đúng hay sai ở đâu. Nếu dự án thành công và được lan tỏa, không những những niềm tin sai đó sẽ được giảm thiểu, mà nó cũng sẽ tạo tiền lệ để bạn có thể nói chuyện thẳng với Danish và Megan, cắt bỏ những rườm rà, gian lao, oan ức, ngộ nhận, mò mẫm không cần thiết.

Bài viết cơ bản đến đây là hết. Phần còn lại sẽ nói về các rào cản cũng như cách thức để vượt qua nó một cách cụ thể hơn.

II. Các rào cản

Những rào cản này chính là vòng lặp, là sự luẩn quẩn được nói ở trên.

Nguyên tắc chung

Nói chung, khi bạn nhờ một ai đó, bạn cần phải làm họ có được những điều sau:

  • Họ lắng nghe bạn
  • Họ giúp bạn

Mỗi một hành động đều cần có hai bước nhỏ hơn: có ý đnh làm ưu tiên làm. Nghĩa là để vượt qua mỗi rào cản như trong hình cần phải làm được bốn thứ:

  • Họ có ý định lắng nghe bạn
  • Họ ưu tiên việc trao đổi với bạn
  • Họ có ý định nhận giúp bạn
  • Họ ưu tiên giúp bạn

Khi nào một người có ý định làm?

Để một người có ý định muốn giúp bạn, thì trước khi gặp họ bạn phải trả lời được cho họ các câu hỏi sau:

  • Họ có thái đ tích cực với mong muốn của bạn không?
  • Họ có thấy mi ngưi xung quanh cũng làm điều bạn muốn không?
  • Họ có cảm thấy rằng mình có kh năng giúp bạn không?

Đây chính là lý thuyết hành vi có kế hoạch (theory of planned behavior).

Theory_of_planned_behavior

Khi nào một người sẽ ưu tiên làm?

Không phải cứ có ý định làm là ta sẽ làm ngay. Chúng ta có vô vàn thứ muốn làm nhưng chưa bao giờ và có lẽ sẽ không bao giờ có thời gian làm. Hai yếu tố chính ảnh hưởng đến sự ưu tiên của chúng ta là sự khn cp quan trng. Có thể bạn đã biết về nó qua bảng này:

Eisenhower

Nhiệm vụ của chúng ta là cố gắng chỉ làm những việc trong hai ô màu xanh. Nếu bạn nhờ một ai đó giúp bạn, thì thường nó vừa không khẩn cấp vừa không quan trọng với họ. Nhiệm vụ của bạn là cho họ thấy công việc bạn nhờ là quan trọng, để nó leo lên được càng gần ô đầu tiên càng tốt. Thường thì bạn phải chờ họ giải quyết xong hết chuyện ở ô thứ 1. Nếu không, thì dù là bạn thân vào sinh ra tử họ cũng sẽ không thể dành thời gian cho bạn được.

Định luật Hofstadter: “Công việc sẽ luôn tốn thời gian hơn bạn nghĩ, kể cả khi bạn đã tính đến định luật Hofstadter.”

Ngoài ra, rất nhiều thứ ở ô thứ 4 lại hấp dẫn vô cùng. Ví dụ như một bộ phim dài tập chẳng hạn. Nó có thể khiến bạn thức đêm để coi cho bằng hết, mặc kệ những thứ trong ô thứ 1. Nhưng thường thì nó ở dạng lên Facebook coi meme và hóng drama. Tuy những thứ này không quan trọng và không khẩn cấp, chúng cũng cần thiết vì giúp chúng ta thư giãn. Chúng cho phép những thứ ngẫu nhiên được lọt vào trong sự bận rộn của chúng ta, giúp ta khám phá được những thứ mà ta không nghĩ là mình cần biết.

Xem thêm bài viết dài tập của Wait But Why: Vì sao chúng ta trì hoãn? Có thể bài viết này không khẩn cấp hoặc quan trọng cho công việc của bạn, nhưng tôi nghĩ nó cũng xứng đáng để lên ngôi đầu bảng một lần.

Vậy, nếu việc bạn nhờ khó mà cho thấy sự quan trọng với họ, thì có lẽ cách tốt nhất là để bạn bè của họ trực tiếp nói họ đọc để họ cảm thấy nó quan trọng (tức là lọt vào ô thứ 2). Hoặc nếu không làm được, thì hãy tìm cách để nó được xuất hiện trên Facebook của họ khi họ lên đó để giải trí.

Các rào cản chi tiết

Đây là mối quan hệ giữa Megan, Danish và Beret:

Venn

Rào cản chung trong việc tranh luận

  • Sẽ có vô vàn chủ đề để mọi người hỏi bạn, với nhiều cách diễn đạt khác nhau. Mỗi một người lại có một nền tảng khác nhau, và bạn không thể nào chuẩn bị trước được cho tất cả mọi người
  • Kể cả khi những câu hỏi đó chỉ là những cách diễn đạt khác nhau cho cùng một thứ, thì vì cách diễn đạt đó trông như mới, nên bạn cũng không nghĩ ra là có thể dùng câu trả lời cũ được
  • Kể cả khi câu hỏi đó được lặp lại, thì vào thời điểm được hỏi, bạn cũng quên ý. Đầu óc bạn sẽ rỗng đơ, trừ khi được tra cứu tài liệu
  • Khi người kia giận dữ thì chúng ta sẽ có phản ứng xoa dịu và không nói thêm nữa

Rào cản để Danish tin tưởng bạn

Cueball2Danish

Có thể bạn nghĩ rằng việc Danish là bạn của Megan sẽ khiến họ luôn lắng nghe bạn, vì bạn và họ đều cùng lo lắng cho cô. Nhưng thực ra điều này là không đúng. Lý do là vì:

  • Không biết bạn là ai
  • Có nhiều thứ khác quan trọng hơn
  • Không biết vì sao bạn chắc chắn là Megan có vấn đề
  • Điều bạn nói ra không khác gì là kết tội Megan cả, và điều đó nghe không hề dễ chịu chút nào. Dù bạn có muốn nói những điều tốt nhất về Megan thì nó vẫn vượt ra ngoài khả năng của bạn

Rào cản của Danish khi tiếp cận Megan

Danish2Megan
  • Nghĩ rằng một khi Megan đã quyết định rồi thì không nên ép buộc
  • Không dám khẳng định mình hiểu đầy đủ vấn đề
  • Không có thời gian để tìm hiểu vấn đề
  • Không muốn gây ra thêm áp lực cho họ
  • Sợ sẽ đánh mất mối quan hệ
  • Không biết phải bắt đầu như thế nào
  • Nghĩ rằng không cần có họ Megan cũng sẽ tự học được bài học của riêng mình
  • Không có thời gian để đi theo

Họ sẽ chỉ cảm thấy mình không thể không tác động khi Megan biểu lộ những dấu hiệu sau:

  • Sự nuông chiều không biết khi nào sẽ dừng
  • Niềm tin rằng mình sẽ không bao giờ thoát khỏi nỗi đau
  • Thấy việc giận dữ hoặc xem thường người khác là hợp lý
  • Mặc định rằng những gì mình tin là đúng mà không cần kiểm tra lại

Họ sẽ cảm thấy việc tác động này dễ dàng hơn rất nhiều nếu:

  • Cho thấy họ chỉ cần làm một lần, sau đó không cần tốn công nghĩ nhiều
  • Cho họ thấy những người họ quan tâm cũng làm như vậy

Rào cản để Megan tiếp thu

  • Phải có thời gian để chiêm nghiệm
  • Không cảm thấy được quan tâm

Bộ phim 12 người đàn ông giận dữ sẽ khắc họa hình ảnh của Megan.

III. Con đường vượt qua rào cản

Bất kỳ một dự án nào đều cần lên kế hoạch cụ thể. Nếu ta giải quyết được các rào cản ở trên, ta sẽ hoàn thành nhiệm vụ.

Bạn có thể chia dự án của mình thành các giai đoạn sau:

  • GĐ1: Xác định các Danish
  • GĐ2: Xác định các lĩnh vực mà Megan và Danish cùng quan tâm
  • GĐ3: Tìm hiểu các lĩnh vực đó, lý giải nguyên nhân tại sao SBLHĐ không được phát hiện trong các lĩnh vực đó
  • GĐ4: Lập mạng lưới các Beret, tương tác và tạo sự tin tưởng ở họ, đồng thời kiểm tra xem mình có lỗ hổng nào không
  • GĐ5: Trò chuyện sâu với một vài Beret, đặt vấn đề để họ giúp bạn có được sự tin tưởng của Danish
  • GĐ6: Cùng với các Danish đã tin tưởng mình lên kế hoạch thuyết phục Megan

Cách để Beret muốn dành thời gian cho bạn

Bạn có thể nhắn cho Beret như sau (giả dụ Beret làm trong ngành thời trang):

Xin chào bạn Beret
Mình xin lỗi nếu việc này hơi đường đột
Mình đang làm một dự án liên quan đến những vấn đề tâm lý, trong đó có một bài viết liên quan đến thời trang. Việc này sẽ giúp giảm những ngộ nhận không đáng có về ngành, từ cả phía nhà thiết kế lẫn khách hàng
Mình cần tìm một người có chuyên môn về thời trang đọc và cho phản biện
Những góp ý của bạn sẽ giúp mình chỉnh sửa để báo viết được cộng đồng đón nhận hơn
Mình có tìm hiểu về bạn và các sản phẩm của bạn, và mình nghĩ rằng bạn có thể giúp được
Không biết bạn nghĩ thế nào? Hy vọng sẽ không mất quá nhiều thời gian của bạn
Cám ơn bạn rất nhiều

Bằng cách nói như vậy, họ sẽ thấy được:

  • Tầm quan trọng của điều này với cộng đồng thời trang
  • Việc này có thể giúp họ làm tốt công việc của mình
  • Hình ảnh của họ trong cộng đồng được nâng cao
  • Họ không mất nhiều thời gian
  • Họ quan trọng với bạn
  • Bạn đã dành thời gian tìm hiểu họ và công việc của họ
  • Bạn thể hiện sự cầu thị học hỏi

Nếu bạn đã trò chuyện với ai trước rồi thì nhớ nói thêm.

Cách để người đã có sự quan tâm tới bạn muốn chia sẻ

Nếu người đó là bạn của bạn thì bạn thấy sao?

Nếu một người đến nhờ bạn giúp ngưi đó thì bạn có muốn giúp ko?

Nếu họ không có đý đến chuyện này thì bạn có nghĩ mình nên chia sẻ cho họ biết không?

Hiện nay còn nhiều người khác trong ngành không để ý đến chuyện này. Mình thực sự muốn nghe họ cho phản hồi, nhưng họ lại không thấy được điều đó. Nếu được mình có thể nhờ bạn hỏi giúp được không? Thực sự cảm ơn bạn

Cách xây dựng mạng lưới những người sẽ muốn giúp và có khả năng giúp

Nếu Megan dùng mạng xã hội (Facebook, Instagram), bạn có thể vào danh sách bạn bè hoặc xem những ai hay tương tác với Megan và kết bạn với họ. Để chắc ăn họ sẽ có cảm tình với mình, bạn có thể kết bạn với bạn của họ trước (Beret), và bàn luận về những chủ đề họ quan tâm.

Cách để Danish tác động Megan

Nếu bạn là Danish và đang không biết tác động với Megan thế nào để vừa không làm cô cảm thấy khó chịu, việc lập một kế hoạch hành động chi tiết sẽ rất hữu dụng. Kế hoạch đó cần tiên liệu trước những vấn đề khiến cô cảm thấy căng thẳng, và cách bạn sẽ xử lý chúng. Nội dung nên có nhiều ví dụ và câu chuyện. Hoặc bạn có thể tác động gián tiếp bằng cách mở một chủ đề bàn luận với mọi người về điều cô không đồng ý ở một nơi chắc chắn cô sẽ thấy. Điều này sẽ tiết kiệm thời gian của bạn hơn. Cô có thể im lặng không nói gì, nhưng điều đó là đủ để cô suy ngẫm lại rồi. Cô tất nhiên cũng sẽ có quan điểm của riêng mình, và chúng ta vẫn cần lắng nghe nếu hợp lý.

Nhưng có lẽ tốt hơn cả, nếu bạn có thể tìm ra được niềm tin gốc của Megan (VD: sẽ không ai có khả năng đáp ứng được những yêu cầu của mình), bạn có thể quy tụ những bạn bè chung, rồi mỗi người nhắn điều ngược lại. Như vậy cô sẽ thấy được tấm lòng của các bạn dành cho mình.

Lưu ý

Đây chỉ là một đề xuất của tôi, chứ chưa được kiểm nghiệm đầy đủ. Nếu bạn muốn giúp tôi kiểm nghiệm nó, xin mời đọc bài Một thử nghiệm cho niềm tin của dự án.

Human after all

Giải đáp chất vấn

Thắc mắc về blog

Tôi cố gắng viết bài dựa trên các quan điểm khoa học, triết học được thừa nhận rộng rãi, và các lập luận dựa trên chúng tôi cũng cố gắng hợp lý nhất có thể. Tuy nhiên, mọi người có thể thấy là các lĩnh vực liên quan là quá nhiều. Tôi có thể đọc và kết nối chúng lại với nhau, nhưng kiểm tra xem mọi lập luận của tôi là có cơ sở hay không thì mình tôi làm là không thể. Hơn nữa sau khi làm dự án này xong tôi sẽ định đi tiếp con đường học thuật: hoàn thiện những cơ sở lý thuyết đó theo chuẩn mực cao nhất của khoa học. Nhưng bây giờ thì chỉ tạm tới đó thôi.

Bạn có thể tham khảo những lĩnh vực liên quan làm nền tảng cho dự án này, hoặc kho tài liệu của tôi.

Lưu ý là tôi hướng đến những người đang còn hoài nghi hoặc mù mờ, chứ không phải là những người muốn mở mang kiến thức (dù tất nhiên tôi cũng hoan ngênh). Tôi cho rằng giữa sự hoài nghi hoặc mù mờ thì chúng ta nghĩ cần phải nói thật rõ đến mức cực đoan thì người nghe mới thấy được. Người nghe cần những sự cường điệu đó, và đáp ứng những sự cường điệu đó là đang đặt mình vào vị trí của họ. Hay nói như Camus là: “Hãy luôn đi quá xa, bởi đó là nơi bạn sẽ tìm thấy sự thật.”

Liệu sự cường điệu có gây hại hay không? Tôi cho là không, vì trước thực tế là chỉ trong vòng một tiếng sau khi đọc bài là chúng ta đã quên hết sạch một nửa thông tin, thì những ý cường điệu sẽ được hạ về mức bình thường (còn những ý bình thường thì sẽ bị quên sạch). Trừ khi họ cũng đã có một quan điểm tương tự như vậy và lời nói này chỉ đang lặp lại những gì họ thật sự muốn nghe. Trong trường hợp đó, thì ngay cả một câu nói không cường điệu cũng sẽ bị uốn theo quan điểm đúng ý với họ.

Forgetting curve
Đây là biểu đồ đường cong trí nhớ. Bạn thấy là chỉ sau 1 tiếng thôi là ta đã quên hết một nửa thông tin rồi.

Đây là chủ ý của tôi. Có nhiều lý do:

  1. Một nửa những câu trong đây thực ra chỉ là kiến thức nhập môn, chỉ cần google là ra, nên không cần dẫn nguồn
  2. Một nửa còn lại là do tôi tự suy luận, nên tôi chính là nguồn
  3. Những nguồn quan trọng đã được dẫn trong bài rồi
  4. Tôi muốn tạo cho độc giả cảm thấy mọi điều tôi nói chẳng đáng giá một xu và đều cần phải kiểm tra lại
  5. Với những độc giả tôi muốn hướng đến, việc gián đoạn mạch đọc làm họ quá tải không cần thiết, nên tôi phản đối việc dẫn nguồn
  6. Tôi bị quá tải, mặc dù rất muốn thêm nguồn

Nói rõ thêm ý tránh ngắt quãng: Tâm thế của tôi khi viết bài (và có lẽ cũng là của những độc giả tôi muốn hướng đến) là đang ở trong mt cơn khng hong. Mọi câu cần được lật đi lật lại nhanh và mạnh; câu sau cần phủ định câu trước để khắc họa cái cảm giác rối bời và mông lung. Nói thẳng ra, tôi đang tra tấn người đọc. Và trong lúc tra tấn thì không ai có thời gian để quan tâm xem mình có đang sai không. Những người tôi muốn hướng đến đã thấy điều đó quá rõ ràng trong trải nghiệm của họ rồi.

Tôi hiểu cảm giác hoài nghi khi phải đọc một bài khẳng định rất mạnh mẽ mà kéo xuống dưới lại không thấy nguồn, và như vậy tôi đang tự gây khó cho mình trong việc lan tỏa blog. Nhưng đó cũng chính xác là ý thứ 4. Hơn nữa, nếu bạn có thói quen kiểm tra xem một bài báo mạng có những nguồn nào thì hẳn bạn đã quen với việc nghiên cứu học thuật. Nhưng những bài của tôi, dù chỉ mới mở ngoặc đưa ra thuật ngữ tiếng Anh thôi mà đã bị nói là học thuật rồi, thì làm sao tôi có thể nâng cao tiêu chuẩn để biến nó thành một bài báo học thuật được?

Với thông tin bạn cần tra rõ, bạn cứ việc google nó bằng tiếng Anh là được. Đảm bảo ăn đứt nguồn của tôi. Với hình ảnh, bạn có thể dùng một công cụ tìm ảnh ngược như Google Images hoặc TinEye. Hoặc bạn có thể hỏi tôi trực tiếp, tôi sẽ trả lời.

Bạn cũng có thể xem các quyển sách tôi dùng để nghiên cứu cho dự án này.

Mời bạn đọc bài Độc giả của blog này là ai? để hiểu tại sao.

Thắc mắc về tác giả

Nói thẳng, tôi không có chuyên môn tâm lý. Vốn ban đầu tôi chỉ thấy có nhiều quan niệm sai mà không có ai viết về nó nên mới lập blog. Nhưng sau tìm hiểu dần dần thì tôi mới thấy nguyên nhân sâu xa là từ cái SBLHĐ này. Nên mới chuyển mục tiêu sang cái này.

Tôi thừa nhận còn nhiều mảng kiến thức mình cần phải bổ sung thêm. Không có gì đảm bảo tôi đang không lan truyền kiến thức sai, và có thể làm lợn lành thành lợn què. Tuy nhiên tôi có những lý do sau:

  1. Tôi cảm thấy kể cả sau này có biết thêm gì thì nó cũng sẽ không phủ định những gì đang có
  2. Ở giai đoạn này cần ưu tiên xây dựng được một sản phẩm khả thi nhỏ nhất (minimum viable product), để chứng minh tính khả thi của dự án
  3. Khi dự án được lan tỏa thì người phản biện sẽ tự tìm đến mình. Họ sẽ có trình độ và động lực để làm, và như vậy sẽ hiệu quả hơn là mình đi thuyết phục họ dành thời gian
  4. Tôi cần thêm sự giúp sức để hoàn thành dự án

Sau khi cân nhắc thiệt hơn thì tôi thấy vẫn có lợi nhất cho mọi người nếu tiếp tục.

Vì các niềm tin thứ cấp là quá nhiều, và muốn nói một cái gì đó là sai thì cần phải có cơ sở lý thuyết vững chắc. Nguyên tắc là phải tìm hiểu rồi mới được nói. Tính chất dự án này nó vậy, chứ tôi có ham hố đâu.

Tôi cũng không dám khẳng định là không có. Nhưng một điều tôi biết chắc, là người có nó sẽ không tìm cách suy nghĩ xem liệu mình có thể sai hay không. Luôn dừng lại để băn khoăn ngay cả với thứ mình biết rất rõ là cách để phát hiện lỗ hổng của niềm tin bản thân. Hiện tại tôi thấy mình vẫn làm điều này thường xuyên, nên tạm kết luận là mình không có vấn đề này.

Mà kể cả khi tôi có nó mà không biết, thì tôi nghĩ điều đó cũng không phủ nhận những gì ở đây. Giả sử tôi bị viêm gan. Tại sao việc tôi bị viêm gan lại khiến cho tôi không được nói về bệnh viêm gan của người khác?

Nếu ai đó kết luận là chính tôi cũng có BLHĐ và muốn giúp tôi, thì cách thức cũng tương tự như tôi đang làm với những người khác: cho tôi thấy những niềm tin của mình là (1) không có cơ sở, và (2) làm hại đến sự an lạc (well-being) của tôi.

Theo tôi nghĩ, đây là vấn đề về sự chú ý, kiến thức ngầm, và sự mơ hồ của câu biểu đạt. Cơ chế chính xác của vấn đề này tôi chưa tìm ra, nên tạm thời không có cách nào để trả lời hoài nghi của mọi người một cách thuyết phục. Chỉ có thể trông chờ việc họ cũng đặt câu hỏi và không vội phán đoán. Còn nếu họ không làm được thì đành sống chung với lũ vậy (aka bất lực).

Ở giai đoạn 2 của dự án tôi sẽ giải quyết vấn đề này. Xem thêm: Bản kế hoạch hành động dự án Quả Cầu.

Đọc thêm

Ủng hộ và liên hệ

Để ủng hộ xin vui lòng chuyển khoản vào tài khoản sau:

🍀 Chủ tài khoản: Lý Minh Nhật
🍀 Ngân hàng: Vietcombank chi nhánh Bến Thành
🍀 Số tài khoản: 033 1000 438 307
🍀 Vui lòng ghi theo cú pháp: UHQC_tên người gửi_lời nhắn

Thông tin liên hệ:
🍀 Email: lyminhnhat911@gmail.com
🍀 SĐT: 091 221 4006
🍀 Facebook: Quả Cầu
🍀 Group: Bạn bè blog Quả Cầu

Make a plan

Bản kế hoạch hành động dự án Quả Cầu

Do dự án nặng về nghiên cứu, nên các mốc thời gian chỉ mang tính tương đối. Có hẳn một định luật dành cho nó:

Định luật Hofstadter: “Mọi thứ sẽ luôn tốn thời gian hơn bạn nghĩ, kể cả khi bạn đã tính đến định luật Hofstadter.”

Giai đoạn 1: Xây dựng con đường để tiếp cận người không có động lực thay đổi hiện trạng của mình (5 tháng)

Hạng mục hành độngCách thực hiệnTiêu chí đầu ra
Lập thông điệp gây quỹ
  • Lập bảng kế hoạch gây quỹ
  • Tham khảo ý kiến mọi người
70% người được hỏi cảm thấy ok
Xây dựng kế hoạch tạo động lực cho những người thờ ơ
  • Tìm hiểu ngành công tác xã hội và hoạt động xã hội
  • Liên hệ với các tổ chức trợ giúp người lạm dụng chất, người bạo hành và bị bạo hành
  • Lên kế hoạch tiếp cận gia đình, bạn bè của họ và tập huấn kỹ năng cho họ
  • Liên hệ với các dự án tương tự nếu có
Có 1 nhân viên ở các tổ chức đó tham gia
Tìm quỹ
  • Gửi email
  • Nghiên cứu các nguồn quỹ cụ thể
  • Tìm hiểu dự án Mỗi tuần một công việc
Có 3 nơi cân nhắc hồ sơ
Vận hành thành công một nhóm tình nguyện viên
  • Một bản mô tả công việc, có mốc thời gian và yêu cầu công việc cụ thể
  • Phỏng vấn tnv
50% người tham gia đáp ứng yêu cầu công việc
Lan tỏa trong cộng đồng nghệ thuật hoặc các ngành liên quan tới giác quan
  • Quảng bá nhóm Lý thuyết văn học
  • Đọc một vài quyển văn học kinh điển
  • Tìm hiểu về giải trí và văn hóa đại chúng
Hợp tác được với một người trong lĩnh vực này
Làm truyền thông
  • Dịch clip
  • Tìm hiểu Google Ads
  • Nghĩ cách để minh họa sự bất lực học được một cách sinh động
Hợp tác được với một bạn làm truyền thông

Giai đoạn 2: Hoàn thiện các bài viết (6 tháng – 1 năm)

Hạng mục hành độngCách thực hiện
Tìm hiểu kỹ hơn về sự bất lực học được Đọc lại nền tảng các môn:
  • Tâm lý học: tâm lý học trị liệu, nhân vị trọng tâm
  • Triết học: Albert Camus, Hannah Arendt, đạo đức học
  • Xã hội học: văn hóa đại chúng, giải trí, lý thuyết truyền thông, chủ nghĩa tư bản, triết học trong khoa học
Hoàn thiện bài “Hiện tượng biến đổi nghĩa và đồng âm khác nghĩa trong việc hình thành niềm tin”
  • Đọc ngữ dụng học, chủ nghĩa đối lập, appreciative inquiry, giao tiếp trắc ẩn
  • Tìm hiểu về sự tương tác giữa các hệ thống niềm tin
  • Tìm hiểu về ngôn ngữ trong nhóm yếu thế
  • Tìm hiểu về sự châm chọc và hài hước
Hoàn thiện bài “Những hiểu lầm thường gặp”
Hoàn thiện bài “Khi lá lành đùm lá rách”Niềm tin của những người cô độc
Lan tỏa trong cộng đồng Phật giáo
  • Tìm hiểu về hệ thống niềm tin trong Phật giáo
  • Tìm hiểu về các tranh luận trong các dự án Phật giáo
  • Tìm hiểu xem các nghịch lý được hiểu với ngôn ngữ Phật giáo thế nào
  • Hoàn thiện bài “Những niềm tin sai trong Phật giáo”
Hoàn thiện bài “Thế nào là sự đồng điệu và cộng hưởng?” Tìm hiểu về chủ nghĩa lãng mạn
Hoàn thiện bài “Giải thích bài mở đầu” 

Sau khi xong những công việc này và thấy không có gì phải nói thêm nữa thì tuyên bố kết thúc dự án Quả Cầu.

Sau đó: hoàn thiện lý thuyết về góc nhìn

1fishing_by_sandara-d4pzdgv

Lời mời phản biện và hợp tác nghiên cứu

Từ những ngày đầu xây dựng, Quả Cầu đã xác định mình sẽ làm một công việc bất khả: đọc và kết nối rất nhiều lĩnh vực lại với nhau. Hiện tại Quả Cầu dựa trên ít nhất là 6 lĩnh vực và 25 ngành nhỏ khác nhau. Tuy Quả Cầu cố gắng dựa trên một nền tảng khoa học và triết học để nói, nhưng thẳng thắn mà nói nhiều ý tưởng trong đây vẫn chỉ là giả thiết, chứ chưa được kiểm tra lại.

Nhưng việc tìm bằng chứng cho mọi giả thiết của mình là quá sức. Chính vì như vậy, Quả Cầu mong muốn được lắng nghe phản biện của các bạn về những bài viết trên web. Hoặc nếu không có gì phản biện, thì dưới đây là những chủ đề mà Quả Cầu thấy là cần phải được bổ sung để xây dựng một cơ sở lý thuyết hoàn chỉnh. Mời bạn cùng tìm hiểu nếu có hứng thú.

Triết học & ngôn ngữ học

  • Nhị nguyên luận và sự không ổn định về nghĩa trong quá trình sử dụng logic
  • Mối quan hệ giữa bản ngã, ngôn ngữ và sự chú ý
  • Mối quan hệ giữa ngữ dụng học và tâm lý học nhận thức
  • Tại sao một cách nói không có ý xấu lại có thể bị diễn giải như vậy?
  • Ứng dụng trong Đạo giáo

Tâm lý học

Sự bất lực học được

  • Tỉ lệ người có sự bất lực học được trong dân số
  • Mối quan hệ giữa cáu gắt và bất lực
  • Cách thay đổi niềm tin của một người như vậy

Các vấn đề về niềm tin

  • Sự hình thành và vận động của niềm tin
  • Các niềm tin thường gặp của một người chịu nhiều tổn thương
  • Các niềm tin thường gặp của một người luôn nghĩ cho người khác
  • Sự tương tác khi hai người có xung đột niềm tin với nhau
  • Các niềm tin sai trong Phật giáo

Nhân quyền, pháp luật, đạo đức học

  • Nếu như các quyền căn bản là kết quả từ sự lý tính của con người, vậy chúng có mất đi khi con người đang không có lý tính?
  • Mục đích có thể bao biện cho phương tiện? Liệu có được làm một cái sai vì nó quan trọng hơn?
  • Cái đẹp và cái sai, cái đẹp và cái xấu

Mỹ học, lý thuyết văn học

  • Thống kê các tác phẩm nói về sự bất lực
  • So sánh tâm lý giữa các tác giả có và không có sự bất lực
  • Sự tiếp nhận của độc giả có và không có sự bất lực khi đọc các tác phẩm nói về sự bất lực
  • Văn học tục: khi hai cái đẹp mâu thuẫn lẫn nhau

Chủ nghĩa tiêu thụ và giải trí

  • Vai trò của tiêu thụ và giải trí trong đời sống con người
  • Suy nghĩ của những người làm trong những ngành này

Vật lý

Để biết những lĩnh vực được sử dụng, mời đọc CV của tôi.

90846186_10158115884677505_4861959582445993984_n

Tìm người đồng hành: cùng hợp lực xóa bỏ sự bất lực

Như đã được mô tả chi tiết trong bài Rào cản và giải pháp để tiếp cận người có sự bất lực học được, để họ có thể nhận ra mình cần phải thay đổi thì cần phải có một sự kiện từ bên ngoài tác động đến họ. Đây tuy là điều ai cũng biết, nhưng ai cũng cảm thấy rằng không thể được, mà chỉ có thể thụ động chờ sự kiện đó đến. Đó thật ra không khác gì nói rằng ta bất lực với sự bất lực. Dự án Quả Cầu muốn xây dựng một con đường để có thể chủ động thay đổi môi trường sống của họ một cách tự nhiên mà không quá gian lao.

Mình cn tìm nhng bạn muốn xây dựng một con đường như vậy để đồng hành với mình.

Tôi sẽ có lợi ích gì khi tham gia?

Bằng việc tham gia vào câu chuyện này, bạn góp phần lan tỏa các giá trị mà Quả Cầu hướng tới: dám làm những điều vô cùng đúng và vô cùng khó. Sự phản hồi của bạn cũng sẽ giúp mình điều chỉnh và cải tiến phương pháp tiếp cận, để có thể tìm được một con đường để mọi người cùng hợp lực xóa bỏ sự bất lực của bạn mình mà không quá gian lao.

Bạn sẽ được làm quen với công việc trợ giúp chuyên nghiệp và hoạt động xã hội. Với những kiến thức này, bạn sẽ có thể mạnh dạn nói rằng chúng ta không phải cam chịu những quan điểm vô lý và làm hại nhau nữa. Nếu dự án này thành công, thì nó sẽ tạo tiền lệ để cắt bỏ những rườm rà, gian lao, oan ức, ngộ nhận, mò mẫm không cần thiết.

Qua dự án này, mình cũng đã xây dựng một mạng lưới kha khá những người quan tâm. Nếu bạn cần sự giúp đỡ của mình mình cũng sẽ làm trong khả năng.

Tôi sẽ cần làm những gì?

Mình cn tìm nhng bạn muốn xây dựng một con đường như vậy để đồng hành với mình.

Đầu tiên, bạn cần phải biết được suy nghĩ của bạn của bạn về chuyện này, vì nếu không có một hiểu biết chung thì mọi người sẽ cảm thấy đây là điều áp đặt. Hãy hỏi bạn của bạn xem họ có người thân, bạn bè nào mà họ cảm thấy có những biểu hiện sau đây không:

  • Sự nuông chiều không biết khi nào sẽ dừng
  • Niềm tin rằng mình sẽ không bao giờ thoát khỏi nỗi đau
  • Thấy việc giận dữ hoặc xem thường người khác là hợp lý
  • Mặc định rằng những gì mình tin là đúng mà không cần kiểm tra lại

Xem thêm: Khi nào sự tác động là cần thiết?

Hãy hỏi họ xem tại sao họ không muốn thay đổi những người đó. Rất có thể lý do không phải vì họ không muốn, mà là vì có quá nhiều trở ngại để họ làm, khiến cho họ chỉ có thể nhìn từ xa chứ không làm gì được. Những lý do đó có thể là:

Tìm người đồng hành
Giả sử bạn của bạn có một niềm tin rất chắc chắn, và điều đó đang gây hại cho họ. Đâu là lý do khiến bạn chưa muốn tác động? *

Rất có thể bạn của bạn sẽ không đưa ra một câu trả lời trùng với ý ở trên, nhưng khả năng cao đó chỉ là một cách diễn đạt khác mà thôi. Hãy hỏi sâu thêm về lý do đó và nó sẽ dẫn tới một trong các lý do ở trên. Bây giờ, hãy bấm vào từng lý do để hiện ra câu trả lời cho những lý do đó, và hỏi họ xem họ suy nghĩ về nó thế nào. Sau đó, nếu họ đồng ý là những câu trả lời đó giải đáp được lo lắng của họ, hãy hỏi họ tiếp là nếu có một dự án muốn làm công việc như vậy, thì họ có muốn giúp đỡ không? Nếu họ muốn, hãy làm cầu nối cho mình.

Vậy là xong!

Dự kiến việc này sẽ tốn khoảng một buổi trò chuyện với bạn của bạn mà thôi. Nếu bạn thấy khó mà đặt những câu hỏi này một cách tự nhiên và làm hai bạn cảm thấy thoải mái, hãy liên hệ mình để chúng ta cùng lên một kế hoạch phù hợp.

Nếu họ nhất quyết cảm thấy chuyện này sẽ không thể đạt được mặc dù họ không đưa ra được lý do hợp lý, thì rất có thể đây chính là những người đã học được rằng không thể làm được gì hơn trong tình trạng này. Hãy để cho họ thời gian suy nghĩ.

Sau đó thì sao?

Sau đó, mình cần các bạn giúp mình tiếp cận một trường hợp cụ thể. Nếu thành công với trường hợp này thì các trường hợp khác cũng sẽ áp dụng tương tự. Đây là Facebook của bạn ấy (bạn ấy tên Ngọc).

Hãy vào xem danh sách bạn chung trên Facebook với Ngọc. Dựa vào số bạn chung bạn sẽ có những chiến lược hành động khác nhau:

Nếu bạn có ít hoặc không có mối liên hệ nào với Ngọc cả

Hãy tìm xem trong những người hay tương tác với Ngọc có những ai có bạn chung với bạn. Làm tương tự cho đến khi gặp một người bạn cảm thấy thoải mái trò chuyện. Bạn có thể mời gọi những người bạn trung gian đó tham gia dự án không?

Bạn có nhiều bạn chung với Ngọc

Mình cần bạn cho bạn Ngọc cảm thấy tin tưởng mình. Bạn có thể chia sẻ các bài viết của mình để họ đọc. Bạn có thể tag họ hoặc nhắn riêng nếu cảm thấy phù hợp.

Bạn và Ngọc có nói chuyện với nhau

Mình cần biết tình hình cụ thể Ngọc hiện tại thế nào. Theo dõi Ngọc từ xa mình vẫn thấy bạn ấy đang cô độc và cay độc. Nhưng các thông tin còn lại về cuộc sống thì mình không biết.

Mô tả về Ngọc

Hiện tại thì bạn ấy đang:

  • nuông chiều bản thân không biết khi nào sẽ dừng
  • tin rằng mình sẽ không bao giờ thoát khỏi nỗi đau
  • thấy việc xem thường người khác là hợp lý
  • lảng tránh hoặc phớt lờ những câu hỏi về niềm tin bản thân

Ngoài ra, bạn ấy có dấu hiệu của một loại rối loạn tâm lý rất khó chữa tên là Rối loạn nhân cách tâm trạng không ổn định. Là một người quan tâm đến sức khỏe và hạnh phúc của bạn ấy, mình không thể thờ ơ được. Mình tin là trong thâm tâm bạn ấy luôn muốn một cuộc sống tốt hơn hiện giờ.

Hiện tại bạn ấy đang xem thường mình, và lời nói của mình dù đúng cũng sẽ bị phớt lờ hoặc mỉa mai.

Kết quả cần đạt được

Đây là những điều mình muốn Ngọc đạt được:

  • Không còn cảm thấy mình đã chết. Thấy rằng không có gì là bất khả thi
    Người không nghĩ ra giải pháp và có trong mình nhiều quan niệm sai thì sẽ thấy bất lực. Còn người có một chương trình hành động và luôn nghi vấn niềm tin của bản thân thì sẽ không bất lực.
     
  • Học được khả năng kiểm soát được cảm xúc. Không còn cảm thấy trống rỗng
    Ngọc nhận thức được rằng khi tức giận mình sẽ cay độc với người khác, nhưng lại không thể làm gì để kiềm chế được nó. Một phần là vì Ngọc luôn quan niệm rằng cảm xúc là vô tư nhất. Điều này thật ra là sai.
  • Hiểu rằng mọi kết luận của mình đều cần được kiểm chứng
    Ví dụ, nếu Ngọc muốn nói ai là ảo tưởng thì cần cho thấy tại sao điều họ làm là không khả thi. Nếu không đưa ra được lý do hợp lý thì cần dũng cảm hoài nghi niềm tin của mình.
  • Nói được, làm được
    Có những yêu cầu của Ngọc rất hợp lý, nhưng trước khi yêu cầu người khác làm như vậy, trước hết hãy tự làm cho mình trước
     
  • Cảm thấy có trách nhiệm với những gì mình đã gây ra với người khác
    Ngọc không cần cảm thấy đau đớn hay dằn vặt về những gì mình đã làm – chúng ta cần phải biết tha thứ cho chính bản thân mình. Nhưng những gì mình đã gây ra thì cần có trách nhiệm khắc phục.

FAQ

Những gì Ngọc đăng trên Facebook rất đẹp và rất tình cảm, nên sẽ có cảm giác bạn ấy đang có cuộc sống hạnh phúc. Nhưng thực chất nếu tìm hiểu kỹ sẽ thấy Ngọc luôn nói về bản thân như một người đã chết, và tâm hồn thì lạnh lẽo và khô khốc.

Cái thế khó của một người dẫn đường là họ sẽ luôn bị hiểu nhầm. Khi ta trân trọng người khác tuyệt đối, họ sẽ thấy ta là người áp đặt. Không một người nào quan tâm đến bạn mình mà lại muốn ép buộc gì cả, nên khi một người phải làm như vậy, nghĩa là họ thấy rằng việc đi thầm lặng bên cạnh là đang làm tình hình tệ hơn. Xung quanh Ngọc là rất nhiều bạn bè, nhưng có vẻ như họ cũng không thể làm được gì hơn cho Ngọc. Ngọc vẫn đang chơi vơi, và những người xung quanh không thể trở thành điểm tựa đáng tin cậy của Ngọc.

Ngọc là người thông minh. Bạn ấy thừa sức biết những gì mình đang làm có hại cho bản thân, và nếu có động lực thì bạn ấy sẽ giải quyết ngay trong một nốt nhạc. Bạn ấy chưa thay đổi vì chưa thể đảm bảo được là sự thay đổi có thể đem lại sự khả quan nào. Đã nhiều lần bạn ấy cố gắng, nhưng mỗi lần là đều nhận thêm một cơn đau. Nên bạn ấy bây giờ thà không cố gắng, còn hơn cố gắng mà lại chịu đau.

Ngọc nói đi nói lại là thứ Ngọc cần là một con người có hiểu biết. Chỉ cần một người như vậy xuất hiện thì Ngọc sẽ tự động thay đổi. Còn từ giờ cho đến lúc đó Ngọc nhất quyết không bao giờ thay đổi.

Do Ngọc luôn xem mình là đứa vô dụng, không đáng để quan tâm, nên mình có nói gì cũng sẽ bị phớt lờ. Nhưng đó là vì Ngọc có những niềm tin sai.

Ngọc là một con người đặc biệt, và để có thể thấy được con người chân thật của bạn ấy cần phải có vô số khoảng khắc chạm vào tâm hồn nhau. Mình nghĩ mình hiểu bạn ấy nhiều hơn những người khác, thậm chí là chính bạn ấy. Phải là một người vô cùng trân trọng bạn ấy mới có thể nói ra được những điều này.

Tất nhiên, hoàn toàn có thể là mình sai. Nhưng nếu vậy thì cả hai cần một buổi nói chuyện thẳng thắn để hiểu nhau rõ hơn. Mình cũng chỉ cần có thế.

Mình đang ở trong một thế lưỡng nan mà giới chuyên môn gọi là mối quan hệ song đôi. Nếu bạn muốn biết thêm câu chuyện của tụi mình, bạn có thể đọc hai bài viết sau:

Mọi chi tiết xin liên hệ:

🍀 Email: lyminhnhat911@gmail.com
🍀 SĐT: 091 221 4006
🍀 Facebook: Quả Cầu

Nếu bạn có hứng thú, mình cũng sẽ thêm bạn vào nhóm chat các bạn cũng muốn tham gia thử nghiệm này.

Mình hy vọng điều này dễ dàng với bạn. Cám ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết.

The blind leading the blind

Hiện tượng biến đổi nghĩa và đồng âm khác nghĩa trong việc hình thành niềm tin

Bài này còn đang viết dở

Trong tiếng Anh có một câu thành ngữ “The blind leading the blind“, nghĩa là gì chắc bạn cũng không khó đoán. Hóa ra, câu thành ngữ này được dùng khá nhiều tromg các nền văn hoá khác nhau. Nó có ở trong cả kinh Phật lẫn kinh Thánh, và đi vào cả hội họa:

  • Ví như này, Bharadvaja, một chuỗi người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy; cũng vậy, này Bharadvaja, Ta nghĩ rằng, lời nói của các Bà-la-môn cũng giống như chuỗi người mù: người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy.  (Kinh Canki)
  • Ngài đáp rằng: Cây nào mà Cha ta trên trời không trồng, thì phải nhổ đi. Hãy để vậy: đó là những kẻ mù làm người dẫn đưa; nếu kẻ mù dẫn đưa kẻ mù, thì cả hai sẽ cùng té xuống hố. (Matthew 15)
The blind leading the blind
Tranh của Pieter Bruegel the Elder (1568), họa sĩ thời Khai Minh

Câu chuyện thầy bói xem voi (vốn là một câu chuyện của đạo Phật) cũng tương tự như vậy: các ông mù cãi nhau vì không hiểu vấn đề, và nhìn từ góc độ người sáng mắt thì sẽ thấy buồn cười.

Nhưng vấn đề là, một người mù sẽ cảm thấy thế nào với câu nói ấy? Nếu đến cả Phật và Jesus, hai kẻ từ bi và bác ái nhất thế gian này, còn đem họ ra để làm ví dụ cho sự khiếm khuyết, thì còn nơi nào có thể chấp nhận người mù được nữa? Vậy chẳng phải những thứ họ rao giảng chỉ toàn sáo rỗng thôi sao?

Thế nhưng, nếu bạn thực sự hỏi một người mù về những câu nói này, thì bạn sẽ thấy rất bất ngờ: họ còn cảm thấy thú vị nữa. Khi một người mắt sáng hỏi họ “ông bị mù à?”, thì họ chỉ nhún vai bảo, “ừ, tôi bị mù thật”, và lấy làm khoái chí khi người mắt sáng cảm thấy bối rối vì mình lỡ lời. Có khi họ còn chủ động đem câu nói đó để chọc những người mắt sáng khác. Tôi thấy đây chính là một thái độ sống tốt.

Cover

Tinh thần Quả Cầu

Dự án Quả Cầu được lập ra là để lan tỏa tinh thần phản tư với mọi quan điểm của mình, trân trọng người khác tuyệt đối, tò mò với điều khiến mình sợ hãi, và dũng cảm cắt đứt điều gây hại. Đối tượng dự án muốn hướng tới là những người đã đánh mất khả năng đó, thông qua việc xóa bỏ nhiều hiểu lầm, ngộ nhận và niềm tin sai phổ biến trong xã hội. Chào mừng bạn đã ghé thăm.

Đây là sơ đồ của blog:

Machine generated alternative text:
Quå cau 
Lan truyén sv tö mö, lÖng töt vä 
löng düng cåm 
Tinh thån Quå Cåu: 
• Dåm biét. Dåm chinh phyc nöi sq. Dåm di dén cüng 
• Dåm Iva chon diéu t6t nhät cho ngurdi khåc 
• Dåm di tim bång ch(rng dé phü djnh niém tin cüa minh 
• Dåm yen tarn rång röi moi chuyen nhät dinh sé trd nén 
t6t dep 
Giåi quyét hiéu låm, ngé nhön, 
niém tin sai Phd bién 
Xäy dvng co Sd 19 thuyét 
Giåi quyét sv bät Ivc hoc durqc 
dVng Dao gia bång khoa hoc hien dai 
Bån ngä lå gi néu khöng phåi lå sv chü 9? 
Bån chät cüa cåi dep, cåm xüc, ham mu6n vå dam mé 
• Hien tugng bién döi nghTa vä d6ng am khåc nghia trong 
quå trinh hinh thånh niém tin 
Råc r6i cüa tu bi 
Khi deo ST göp r6i loan tam IY 
• Khi giüp dö lei tröng nhu cutöng ép 
• Khi sv bät luc trd thånh cåi dep

Dự án gọi những quan điểm sau là tinh thần Quả Cầu:

  • Dám đi tìm bằng chứng để phủ định niềm tin của mình
  • Dám lựa chọn làm điều tốt nhất cho người khác
  • Dám tìm hiểu. Dám đối diện nỗi sợ. Dám đi đến cùng
  • Dám yên tâm rằng rồi mọi chuyện nhất định sẽ trở nên tốt đẹp

Nếu làm được những điều đó, thì bạn sẽ có được những phần thưởng sau:

  • Có được niềm vui của việc tìm ra cái sai của bản thân
  • Nhìn ra được v đẹp của người khác dù họ không đáng tin đến bao nhiêu
  • Thấy đưc s ngt ngào của việc vượt qua được nỗi s
  • Những mất mát sẽ được hoàn lại nguyên vẹn, không một vết trầy

Ngoài ra dự án cũng khuyến khích các bạn có một hệ thống ghi chép. Như vậy bạn sẽ định hướng được điều mình cần làm, và không bao giờ sợ không biết mình phải làm gì.

Hai bài viết sau sẽ nói rõ hơn về hai ô màu vàng ở giữa:

Đây là các bài ở phần Gii quyết s bt lc hc đưc:

Còn đây là các bài ở phần Xây dng cơ s lý thuyết:

FAQ

Vì với nhiều người, những tinh thần này giống như mơ mộng thiếu thực tế, như đạp xe trên cầu vồng vậy. Nên tôi mới phải đặt là Quả Cầu, vì thực sự tôi cũng biết nó cũng khá lý tưởng. Nhiều người bảo người như tôi đáng lẽ phải bị tuyệt chủng mới phải. Nhưng bây giờ không làm thì ai làm? Nếu một người trước đây chưa nghĩ tới những giá trị đó, và bây giờ chúng góp mặt trong những kế hoạch tương lai của họ, thì dự án này đã thành công. Lúc đó họ sẽ trở thành một Quả Cầu thứ hai.

Đặt tên như vậy cũng giống như việc Steve Jobs đặt tên cho công ty mình là Apple vậy. Cái quả cầu này cũng còn nhiều ý sâu xa lắm 😛 Mời bạn đọc bài mở đầu.

Có rất nhiều, nhưng chưa bao giờ là đủ. Những dự án đó chỉ dừng ở việc hi vọng cái hiểu đúng sẽ đủ khả năng cạnh tranh với cái hiểu sai, nhưng bản thân những thứ đang dung dưỡng cái sai thì không bị đả động đến. Vậy thì chỉ là chữa phần ngọn chứ không phải phần gốc. Với những người có sự bất lực học được, cách duy nhất để họ thay đổi niềm tin là thấy rằng số đông đang bất đồng ý kiến với họ. Bạn nào đã xem phim 12 người đàn ông giận dữ sẽ hiểu. Còn không thì các dự án đó chỉ giống như các buồng dội âm (echo chamber) của những người tốt mà thôi.

Cơ bản là mục [Xây dựng cơ sở lý thuyết] này sẽ không cần lắm với việc giúp người có sự bất lực học được hoặc những người trợ giúp họ. Ta chỉ nắm được những hiểu lầm và niềm tin sai của họ là được. Mục này là để có thể lý giải được một cách thỏa đáng tại sao những hiểu lầm và niềm tin sai này xuất hiện ngay từ đầu. Những quan niệm sai này tất nhiên cần có một sự hợp lý nhất định nào đó thì mới trở thành quan niệm phổ biến được. Nếu không có mục này thì chính tôi sẽ làm sai tinh thần mà tôi đã đề ra: Dám đi tìm bằng chứng để phủ định niềm tin của mình.

Tôi cố gắng viết bài dựa trên các quan điểm khoa học, triết học được thừa nhận rộng rãi, và các lập luận dựa trên chúng tôi cũng cố gắng hợp lý nhất có thể. Tuy nhiên, mọi người có thể thấy là các lĩnh vực liên quan là quá nhiều. Tôi có thể đọc và kết nối chúng lại với nhau, nhưng kiểm tra xem mọi lập luận của tôi là có cơ sở hay không thì mình tôi làm là không thể. Hơn nữa sau khi làm dự án này xong tôi sẽ định đi tiếp con đường học thuật: hoàn thiện những cơ sở lý thuyết đó theo chuẩn mực cao nhất của khoa học. Nhưng bây giờ thì chỉ tạm tới đó thôi.

👉 Tham khảo:

Các thắc mắc sâu hơn xin xem tại đây.