Năm mầu khiến người mù mắt.
Năm giọng khiến người điếc tai.
Năm mùi khiến người tê lưỡi.
Sải ngựa săn bắn,
Khiến lòng người hoá cuồng.
(Lão Tử, Đạo Đức Kinh)
Một trong những lý do quan trọng để tôi làm dự án Quả Cầu này là để làm rõ những quan điểm của Đạo giáo (và cả Phật giáo) theo kết quả khoa học.
Một mặt, tôi thấy các kết luận của Đạo giáo như đoạn trích phía trên đều hợp lý và hay. Nhưng mặt khác, có vẻ như tiềm tàng trong đó có gì đó kiêu kiêu và ngụy biện. Nhiều người dùng những chỉ trích “xưa như Trái đất” để cho rằng khoa học không thể với tới thứ họ thấy, và điều đó làm họ không thấy được khoa học hiện nay đã làm được những gì và đi được những đâu (the state of the art of science). Sau mấy trăm nay như vậy mà vẫn cho rằng tư duy lý tính vẫn dậm chân tại chỗ thì tài thật. Trang Tử mà nghe được chắc phá ra cười vì họ không thấy rằng trong cái này đã có cái kia, cái này đi đến cùng sẽ hóa thành cái kia. Chỉ cần tinh ý một chút sẽ thấy những gì họ nói đều dựa trên những ý niệm khoa học đã nhìn ra từ lâu.
Nhưng làm sao lại có thể trách họ được, khi “phe” khoa học thậm chí còn chẳng trình ra cho họ thứ họ cần thấy? Rõ ràng, “phe” Đạo giáo vẫn có cái lý của họ, và với trình bày kiến thức như hiện nay, thì không thể trách họ cho rằng tư duy khoa học là vô ích. Làm sao lại có thể nói là họ kiêu kiêu và ngụy biện, khi mục đích của Đạo giáo là để hết kiêu kiêu và ngụy biện?
Tức là cả hai bên nhìn nhau, khó chịu với nhau, nhưng đều không thể chỉ ra được bên kia sai ở đâu. Họ càng tìm ra lỗi sai, thì lỗi sai đó đều biến đi thành một hình thù khác, một lối diễn đạt khác. Cứ như thế mà luẩn quẩn không tới đâu. Thứ duy nhất còn đọng lại là một sự không thỏa mãn không thể giải tỏa được.
Khi tôi nói là dự án này làm rõ những quan điểm của Đạo giáo theo kết quả khoa học, có phải ý tôi là khoa học đã đủ khả năng để giải thích được toàn bộ? Tôi xin được phép nói là có. Tuy nhiên, để có thể giải thích một cách triệt để và thỏa mãn cả hai bên, thì cần phải chú ý vào những lĩnh vực mà thị trường sách phổ biến kiến thức khoa học hiện nay chưa chú trọng để giới thiệu. Mà nếu thị trường đó đại diện cho những gì người trong ngành muốn người ngoài ngành biết, thì nó cũng có thể xem như những gì người làm khoa học nghĩ về những gì họ đang làm. Nói cách khác, chính những người làm về nó cũng cần thay đổi tư duy của mình. Còn nếu không, thì dù có thêm vô số những cuộc “đối thoại Đông – Tây” nữa, tôi nghĩ cũng sẽ không đi được tới đâu cả. Phải nhấn mạnh đến sự ghi nhớ, chú ý, và biến đổi nghĩa của từ mới mong tìm được một đột phá nào đó.
Đây là những bài viết thể hiện những tìm tòi của tôi để đi tới đột phá đó:
- Tại sao “đúng sai miễn bàn” lại không phải là quan điểm của Đạo giáo?
- Tại sao Đạo giáo lại đề cao sự học?
- Khi đạo sĩ gặp rối loạn tâm lý
- Rắc rối của từ bi
- Tóm tắt cuốn Vô vi như là một ẩn dụ tri nhận và lý tưởng tinh thần thời Chiến Quốc
- Phản biện cuốn Cuộc cách mạng một cọng rơm
- Bài tiếng Anh: Connections between cognitive linguistics, cognitive psychology, Buddhism and Daoism
Các câu hỏi
⬛ Về mặt triết học
- Tâm lý học hoặc khoa học nhận thức sẽ nói gì về quan niệm “chỉ có cảm nhận trực tiếp mới cho ta hiểu biết trọn vẹn”?
- Ngôn ngữ học sẽ nói gì về quan niệm “ngôn ngữ không thể diễn đạt chính xác”?
- Khoa học chính trị sẽ nói gì về các quan điểm của đạo gia và pháp gia?
- Logic học sẽ nói gì về tứ cú trong đại thừa?
- Các trường phái triết học khác nhau nói gì về quy luật nhân quả? Về thuyết âm dương? Về thuyết nhất nguyên?
- Thông diễn học sẽ nói gì về việc nhận biết, đánh giá xem một người có ngộ đạo/giác ngộ hay không?
- Vật lý sẽ nói về sắc như thế nào?
- Duy thức học và khoa học nhận thức giống và khác nhau thế nào?
- Trường phái hậu hiện đại sẽ nói gì về phật giáo? Diễn ngôn giải thoát và giác ngộ hoạt động như thế nào?
⬛ Về mặt thực hành
- Có những cuộc đối thoại nào giữa những người theo nguyên thuỷ và những người theo đại thừa nào về mâu thuẫn giữa hai phái mà làm cho mình học hỏi được nhiều nhất?
- Thiền trong thiền tông, thiền trong nguyên thủy giống và khác nhau thế nào? Chánh niệm của phật giáo và chánh niệm trong quan điểm của Jon Kabat-Zinn khác nhau thế nào?
- So với các hình thức trị liệu tâm lý khác, việc tu tập có hiệu quả như thế nào trong việc chữa lành?
- Nếu như việc sử dụng triết học phương Đông cũng tuỳ vào sự phù hợp thời điểm, thì thời điểm nào là nó không phù hợp?
- Các tôn giáo khác như Công giáo học tập Phật giáo như thế nào?
Rất mong nhận được sự quan tâm, nhận xét, giúp đỡ của mọi người.
Giúp nhau thoát nợ
Khi một người cần vay nhiều thì sẽ có 2 nguồn để vay:
- Từ bạn bè, người thân
- Từ các dịch vụ cho vay tín chấp, bất kể đó là vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận
Nhưng:
- Vay từ bạn bè, người thân thì khó mở lời, mà nếu đã mở lời thì cũng có vô số lý do để họ từ chối. Có những người dù có tiền và cũng quan tâm bạn bè nhưng vẫn quan niệm rằng "Không cho vay thì mất bạn. Cho vay rồi còn mất nhanh hơn"
- Vay dịch vụ thì có thể không đủ điều kiện để được vay, hoặc lãi quá cao, hoặc hạn mức không đủ để xử lý vấn đề
Ai cũng biết giải pháp cho chuyện này là góp gió thành bão, nhiều người cùng tham gia hỗ trợ họ. Một trong những cách thường gặp là gây quỹ cộng đồng, như mở tài khoản trên Thiennguyen.app hay GoFundMe rồi vận động mọi người tham gia, chia sẻ. Nhưng giải pháp này có những vấn đề, ở cả phía cá nhân người cho tiền cũng như ở mô hình. Với người cho tiền, dù sự giúp đỡ người khác làm con người cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, việc mất tiền vẫn làm cho tâm lý của họ bị đau. Với mô hình, nó không chú trọng vào việc xây dựng cộng đồng hay thay đổi hệ thống, mà chỉ dừng ở mức từ thiện.
Song song với việc xây dựng các hình thức kinh tế thay thế phi tư bản, một giải pháp cho tình trạng này là thành lập một quỹ vi mô với mục đích giúp đỡ nhau hơn là kiếm tiền, nhưng vẫn đem lại lợi ích hợp lý cho người cho vay. Nếu bạn đã từng cho bạn bè mình mượn tiền và muốn chuyện này được giải quyết triệt để hơn, bạn có thể cân nhắc tham gia quỹ.