Ngày xửa ngày xưa, có một căn chòi nằm giữa khu rừng. Thường trực trong căn chòi đó là một vị thiền sư trẻ tuổi nhưng có tiếng trong vùng. Một số người thường tìm đến đây để xin sự chữa lành.
Vị khách đầu tiên đến căn chòi là một doanh nhân. Hai người có một cuộc đối thoại như sau:
– Thưa ngài, tôi biết ngài đã chọn nơi hẻo lánh này để tu thân, thế điều ngài cần nhất lúc này là gì? Tôi xin lấy lòng quý mến của mình để nâng đỡ con đường tu trì của ngài.
– Trông cậu có vẻ là người thành đạt, thứ tôi cần là cậu hãy xây một căn nhà nhỏ nhưng vững chãi, sáng sủa hơn để tôi đón tiếp chu đáo những vị khách của mình.
Và vị khách này ở lại một tháng cùng một nhóm thợ xây để làm nhà cho vị thiền sư.
Hơn một tuần sau, có vị khách thứ hai tìm đến căn chòi. Vị thiền sư và vị khách này có một cuộc đối thoại như sau:
– Thưa ngài, tôi biết kiến thức của ngài là vô biên, nhưng tôi tin những tài liệu mà tôi mang đến tặng ngài đây có thể giúp ngài rộng mở sự học và chạm đến những màu nhiệm cao siêu. Nếu có xin, tôi chỉ dám xin đổi lấy một bài giảng sau khi ngài đọc hết.
– Trông cậu có vẻ là một học giả uyên bác, thích tìm hiểu, trao đổi về những chân lý cuộc đời. Cậu có thể ở lại đây với tôi trong căn chòi tạm này, trong lúc căn nhà mới đang xây, để tôi vừa đọc vừa trao đổi với cậu.
Và vị khách ở lại hơn hai tuần cùng vị thiền sư để trò chuyện thâu đêm về những giá trị sâu thẳm trong con người.
Sau một tháng, ngôi nhà đã xây xong, những cuộc nói chuyện về chân lý cũng chạm đến đỉnh điểm và tạm kết. Vị thiền sư và hai vị khách gặp nhau trong buổi chia tay.
– Có vẻ tôi đã hoàn thành ước nguyện xây nhà cho ngài, nhưng tôi vẫn cảm thấy còn một điều gì đó chưa vẹn tròn.
– Có vẻ tôi đã đúc kết đầy đủ những câu trả lời của chúng ta, nhưng tôi vẫn nghĩ mình có thể làm được thêm điều gì đó.
– Có vẻ tôi và các cậu đều gặp nhau với những mong đợi không trọn vẹn.
Ba người họ ngồi trong căn nhà mới xây với những lời nói như phát ra từ bóng tối:
“Cậu doanh nhân, cậu đã sống một cuộc đời đầy những điều kiện. Cậu cho đi vì trong thâm tâm cậu tin điều đó giúp cậu có được sự công nhận và những mối quan hệ tốt hơn. Đó là lí do vì sao cậu đã toàn tâm toàn ý cho công trình mà vẫn thấy chưa đủ, vì tôi chẳng đáp lại gì cho cậu.”
“Cậu học giả, lòng ham học hỏi đã giúp chúng ta tìm đến nhau, nhưng tôi nghĩ cậu không chỉ cần một cuộc thảo luận, mà cậu, cả hai cậu, đều cần một người bạn. Trong cuộc đời cô đơn để làm mọi cách trao đổi tài năng của mình, hai cậu đã tìm đến tôi mà không phải một người nào khác ngoài kia. Nhưng thật tiếc vì chúng ta chỉ trao đổi những thứ có vẻ quý giá mà chúng ta nghĩ người kia sẽ cần và hứng thú.”
“Vì hai cậu đều xem tôi như một thiền sư, nên đều có một ảo giác về con đường mà tôi chọn. Tôi chỉ là một thiếu niên bất lực bỏ sự đời mà thôi.”
“Chúng ta đã cho đi những thứ mình có, nhưng lại thực sự cần những thứ mình đã bị lấy đi. Nếu như có một nơi nào đó mà chúng ta đều được hỏi về những điều mình thực sự cần, ta sẽ cho đi những thứ mà ta nghĩ ta chưa bao giờ sở hữu. Tôi đã cho cậu doanh nhân một bài học, điều mà tôi chưa từng dạy ai. Tôi đã cho cậu học giả sự thoả thuê trong tri thức, điều trước đây tôi không có cơ hội thực hành. Nhưng trên hết, tôi đã cho hai người một người bạn thực sự hiện diện ở đó, có thể cùng hai người làm một việc đơn giản như hỏi thăm nhau sau một tháng vừa qua. Tôi nghĩ đây là phép màu của việc hiểu rõ bản thân.”
– Tranh của Dalia Ali
Giúp nhau thoát nợ
Khi một người cần vay nhiều thì sẽ có 2 nguồn để vay:
- Từ bạn bè, người thân
- Từ các dịch vụ cho vay tín chấp, bất kể đó là vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận
Nhưng:
- Vay từ bạn bè, người thân thì khó mở lời, mà nếu đã mở lời thì cũng có vô số lý do để họ từ chối. Có những người dù có tiền và cũng quan tâm bạn bè nhưng vẫn quan niệm rằng "Không cho vay thì mất bạn. Cho vay rồi còn mất nhanh hơn"
- Vay dịch vụ thì có thể không đủ điều kiện để được vay, hoặc lãi quá cao, hoặc hạn mức không đủ để xử lý vấn đề
Ai cũng biết giải pháp cho chuyện này là góp gió thành bão, nhiều người cùng tham gia hỗ trợ họ. Một trong những cách thường gặp là gây quỹ cộng đồng, như mở tài khoản trên Thiennguyen.app hay GoFundMe rồi vận động mọi người tham gia, chia sẻ. Nhưng giải pháp này có những vấn đề, ở cả phía cá nhân người cho tiền cũng như ở mô hình. Với người cho tiền, dù sự giúp đỡ người khác làm con người cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, việc mất tiền vẫn làm cho tâm lý của họ bị đau. Với mô hình, nó không chú trọng vào việc xây dựng cộng đồng hay thay đổi hệ thống, mà chỉ dừng ở mức từ thiện.
Song song với việc xây dựng các hình thức kinh tế thay thế phi tư bản, một giải pháp cho tình trạng này là thành lập một quỹ vi mô với mục đích giúp đỡ nhau hơn là kiếm tiền, nhưng vẫn đem lại lợi ích hợp lý cho người cho vay. Nếu bạn đã từng cho bạn bè mình mượn tiền và muốn chuyện này được giải quyết triệt để hơn, bạn có thể cân nhắc tham gia quỹ.