Đây là quan điểm của dịch giả Nguyễn Đình Thắng, trích ở cuốn Những tìm sâu triết học của Wittgenstein, NXB Domino.
Những tìm sâu triết học của Wittgenstein: trò chơi ngôn ngữ với bản dịch Việt? – Người Đô Thị
Tôi có đặt vấn đề này trong buổi nói chuyện của Midnight Talks với chủ đề Nguồn gốc của người Việt – Góc nhìn ngôn ngữ. Đây là nội dung câu hỏi:
Chúng ta thống nhất với nhau rằng vào thời đó không có khái niệm dân tộc; vào thời đó không có khái niệm người Việt hay người Hán. Nhưng cảm thức về ngôn ngữ Việt và ngôn ngữ Hán thì có tách biệt không? Vì ví dụ như anh John dùng 2 ngôn ngữ, anh sống trong môi trường đa ngữ, giống như những người ở khu vực đồng bằng sông Hồng ngày xưa, nhưng cảm thức tiếng Anh của anh thì vẫn mạnh hơn tiếng Việt. Như vậy có thể nói là anh John không phải là người Việt đúng không? thì vẫn có thể nói gì về hiện tượng này không?
Em có suy nghĩ này khi đọc phần giới thiệu của người dịch trong cuốn Những tìm sâu triết học của Wittgenstein do Trần Đình Thắng dịch. Ở phần này dịch giả có nói là sẽ cố gắng vứt bỏ từ Hán Việt và để tạo từ mới. Có thể mượn từ tiếng Anh hoặc tiếng Đức. Cơ sở của lập luận này không phải là vì vấn đề chủ nghĩa dân tộc, mà là vì dùng từ Hán Việt nó nặng nề, còn dùng từ thuần Việt trong veo hơn. Ví dụ như trong kinh Phật, thay vì nói “ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm” không trong veo bằng “không để cái tâm nương vào đâu”. Ngay cả cái tên cuốn sách, thì không dịch chữ investigate là nghiên cứu, mà là tìm sâu. Và em cũng thú thật là em thấy nó bớt nặng nề hơn thật.
Xem phần trả lời ở trong clip phút 2:03:12:
Giúp nhau thoát nợ
Khi một người cần vay nhiều thì sẽ có 2 nguồn để vay:
- Từ bạn bè, người thân
- Từ các dịch vụ cho vay tín chấp, bất kể đó là vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận
Nhưng:
- Vay từ bạn bè, người thân thì khó mở lời, mà nếu đã mở lời thì cũng có vô số lý do để họ từ chối. Có những người dù có tiền và cũng quan tâm bạn bè nhưng vẫn quan niệm rằng "Không cho vay thì mất bạn. Cho vay rồi còn mất nhanh hơn"
- Vay dịch vụ thì có thể không đủ điều kiện để được vay, hoặc lãi quá cao, hoặc hạn mức không đủ để xử lý vấn đề
Ai cũng biết giải pháp cho chuyện này là góp gió thành bão, nhiều người cùng tham gia hỗ trợ họ. Một trong những cách thường gặp là gây quỹ cộng đồng, như mở tài khoản trên Thiennguyen.app hay GoFundMe rồi vận động mọi người tham gia, chia sẻ. Nhưng giải pháp này có những vấn đề, ở cả phía cá nhân người cho tiền cũng như ở mô hình. Với người cho tiền, dù sự giúp đỡ người khác làm con người cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, việc mất tiền vẫn làm cho tâm lý của họ bị đau. Với mô hình, nó không chú trọng vào việc xây dựng cộng đồng hay thay đổi hệ thống, mà chỉ dừng ở mức từ thiện.
Song song với việc xây dựng các hình thức kinh tế thay thế phi tư bản, một giải pháp cho tình trạng này là thành lập một quỹ vi mô với mục đích giúp đỡ nhau hơn là kiếm tiền, nhưng vẫn đem lại lợi ích hợp lý cho người cho vay. Nếu bạn đã từng cho bạn bè mình mượn tiền và muốn chuyện này được giải quyết triệt để hơn, bạn có thể cân nhắc tham gia quỹ.