Đầu tiên, mỗi người đều có một thiên hướng để làm một cái gì đó (nghệ thuật, khoa học, v.v.). Cái thiên hướng này còn có những cái tên khác như bản tính, cá tính, tính cách, niềm vui, sở thích, sở trường, v.v. Ta có thể không làm nó mà vẫn sống tốt, nhưng nếu được làm thì nó sẽ đem lại những phần thưởng về mặt tinh thần cho ta. Và đương nhiên để làm nó thì cần có những điều kiện đầu vào. Như vậy mỗi thiên hướng là một quá trình gồm có input và output.
Bây giờ xét hai người A và B. Nếu output của A trở thành input của B, và input của B trở thành output của A, thì tự động sự hợp tác giữa họ sẽ đem lại niềm vui tinh thần cho cả hai. A có thể trước đây phải gác lại cái thiên hướng này vì mưu sinh, hoặc kể cả rảnh rỗi thì cũng thiếu input, nhưng nếu được gặp B thì A không còn cần phải lo lắng cho input nữa, mà chỉ cần tập trung vào việc tạo ra output mà thôi. Tương tự B cũng vậy. Mỗi người chuyên môn hóa việc đáp ứng nhu cầu của người kia, như kiểu cộng sinh với nhau.
Bình thường thì mọi người đều suy nghĩ rằng tương giao cần phải có sự nhường nhịn để cân bằng giữa cho và nhận, nhận nhiều quá sẽ làm người kia mệt mỏi mà cho nhiều quá thì sẽ làm bản thân mệt mỏi. Tuy nhiên trong trường hợp này, thì vì cái output đó đến từ sở trường và cá tính của mỗi người, nên kể cả khi người này chưa kịp đòi hỏi thì người kia đã đáp ứng luôn rồi. Và sự đáp ứng đó không phải là vì người kia, mà là vì chính bản thân mình. Niềm vui cho bản thân xuất hiện trước, còn sự đảm bảo về input cho người kia chỉ là phụ thôi. Nhưng do B lấy output của A làm input của mình, nên chắc chắn là input của B sẽ đảm bảo được. Vậy nên không cần nhường nhịn thì sự cho nhận vẫn xảy ra được.
Một mối quan hệ được đặt trên sự bổ sung cho nhau các mối quan tâm mà không dựa trên ham muốn và đam mê sẽ cho ra được nhiều tiếng cười hơn. Tôi gọi đây là sự ăn ý, đồng điệu hoặc cộng hưởng.
Giúp nhau thoát nợ
Khi một người cần vay nhiều thì sẽ có 2 nguồn để vay:
- Từ bạn bè, người thân
- Từ các dịch vụ cho vay tín chấp, bất kể đó là vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận
Nhưng:
- Vay từ bạn bè, người thân thì khó mở lời, mà nếu đã mở lời thì cũng có vô số lý do để họ từ chối. Có những người dù có tiền và cũng quan tâm bạn bè nhưng vẫn quan niệm rằng "Không cho vay thì mất bạn. Cho vay rồi còn mất nhanh hơn"
- Vay dịch vụ thì có thể không đủ điều kiện để được vay, hoặc lãi quá cao, hoặc hạn mức không đủ để xử lý vấn đề
Ai cũng biết giải pháp cho chuyện này là góp gió thành bão, nhiều người cùng tham gia hỗ trợ họ. Một trong những cách thường gặp là gây quỹ cộng đồng, như mở tài khoản trên Thiennguyen.app hay GoFundMe rồi vận động mọi người tham gia, chia sẻ. Nhưng giải pháp này có những vấn đề, ở cả phía cá nhân người cho tiền cũng như ở mô hình. Với người cho tiền, dù sự giúp đỡ người khác làm con người cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, việc mất tiền vẫn làm cho tâm lý của họ bị đau. Với mô hình, nó không chú trọng vào việc xây dựng cộng đồng hay thay đổi hệ thống, mà chỉ dừng ở mức từ thiện.
Song song với việc xây dựng các hình thức kinh tế thay thế phi tư bản, một giải pháp cho tình trạng này là thành lập một quỹ vi mô với mục đích giúp đỡ nhau hơn là kiếm tiền, nhưng vẫn đem lại lợi ích hợp lý cho người cho vay. Nếu bạn đã từng cho bạn bè mình mượn tiền và muốn chuyện này được giải quyết triệt để hơn, bạn có thể cân nhắc tham gia quỹ.